Finanse i budżet, czyli podstawowe informacje o relacjach finansowych między Polską a Unią Europejską
Finanse i budżet
Przynależność do Unii Europejskiej ma dla Polski wymierne skutki finansowe. Z jednej strony stajemy się, w większym stopniu niż w okresie przed akcesją, adresatem unijnych funduszy. Z drugiej zaś strony Polska musi, jak wszystkie państwa członkowskie, zasilać budżet Wspólnoty.
Budżet Unii Europejskiej - wpływy i wydatki
Unia Europejska przeznacza środki finansowe na następujące cele (dane dla 2005r.):
1. Wspólną Politykę Rolną ( -. 45,9%unijnych środków budżetowych),
2. Fundusze strukturalne (pomoc dla słabszych regionów -. 30,6%unijnych środków budżetowych),
3. Polityki wewnętrzne (m. in. wydatki na programy naukowe, wymianę studentów, ochronę konsumentów, media itp.) - 7,6% unijnych środków budżetowych
4. Działania zewnętrzne (5,2% ),
5. Administrację (5,9%),
6. Rezerwy
7. Fundusze przedakcesyjne
8. Rekompensaty
Źródłem dochodów budżetu Unii są składki państw członkowskich tworzące system środków własnych. Państwa członkowskie wnoszą następujące wpłaty:
I. opłaty rolne i cukrowe (75 proc. od wartości opłat rolnych i cukrowych pobranych przez państwa członkowskie),
II. cła (75 proc. pobranych przez państwa członkowskie opłat celnych),
III. wpłaty oparte na przychodach z tytułu VAT. Jako podstawa do naliczenia wpłaty służy całkowity przychód z tytułu VAT uzyskany przez państwo członkowskie, po podzieleniu przez średnioważona stawkę VAT. Do budżetu UE przekazuje się określony przez tzw. "jednolitą stawkę VAT" procent tej podstawy, lub - jeśli jest ona wyższa niż 50% DNB danego kraju - wartość określoną na poziomie 50% DNB.
IV. bezpośrednie wpłaty członkowskie liczone jako część Dochodu Narodowego Brutto - (uzupełniające źródło dochodów UE: państwa członkowskie płacą proporcjonalne do ich udziału w Dochodzie Narodowym Brutto Unii Europejskiej).
Jakie fundusze Polska otrzymuje z budżetu UE?
Po stronie Unii Europejskiej wysokość zobowiązań i płatności w odniesieniu do poszczególnych tytułów budżetowych na lata 2000- 2006 została określona w Agendzie 2000 przyjętej na szczycie Rady Europejskiej w Berlinie w marcu 1999 r. Udział Polski w tworzeniu i wykorzystaniu wspólnego budżetu unijnego, jak również reguły korzystania przez nasz kraj ze środków wspólnotowych, były przedmiotem negocjacji i ostatecznie zostały określone na szczycie Unii Europejskiej w Kopenhadze. Ustalono wówczas, jakie kwoty zostaną przyznane nowym państwom członkowskim. Znalazło to odbicie w Traktacie Akcesyjnym. Kwoty te ilustruje poniższa tabela.
Finansowe ramy rozszerzenia UE- dane nt. zobowiązań na rzecz nowych krajów członkowskich, (w milionach euro, ceny z 1999 r.) w latach 2004 - 2006.
| 2004
| 2005
| 2006
| Rolnictwo
w tym:
a - Wspólna Polityka Rolna
b - Środki na rozwój wsi
| 1 897
327
1 570
| 3 747
2 032
1 715
| 4 147
2 322
1 825
| Działania strukturalne
w tym:
a - Fundusze strukturalne
b - Fundusz Spójności
| 6 070
3 453
2 617
| 6 907
4 755
2 152
| 8 770
5 948
2 822
| Polityka wewnętrzna
| 1 457
| 1 428
| 1 372
| Administracja
| 503
| 558
| 612
| Rekompensaty budżetowe
| 1 273
| 1 173
| 939
| Razem
| 11 200
| 13 813
| 15 840
|
Przeznaczenie unijnych środków przyznanych nowym krajom członkowskim można przedstawić bardziej szczegółowo w następujący sposób:
1. Rolnictwo
a) Fundusze z tytułu udziału we Wspólnej Polityce Rolnej (WPR)
b) Środki na rozwój obszarów wiejskich (np. pomoc dla młodych rolników, rozwój agroturystyki, renty strukturalne).
2. Fundusze z tytułu działań strukturalnych
Operacje strukturalne są finansowane z budżetu ogólnego UE za pomocą następujących instrumentów:
a. Fundusze Strukturalne
b. Fundusz Spójności (duże projekty infrastrukturalne związane z infrastrukturą transportową i ochroną środowiska)
c. Inicjatywy Wspólnotowe.
3. Fundusze z tytułu udziału w realizacji polityk wewnętrznych UE
W zakresie polityk wewnętrznych UE finansowaniu podlegają różne programy np. rozwoju badań i technologii (ponad połowa środków na polityki wewnętrzne). W kwotach przypisanych do celów polityk wewnętrznych mieszczą się m.in. instrumenty finansowania dostosowania granicy zewnętrznej UE oraz lotnisk międzynarodowych do wymogów Schengen.
4. Rekompensaty budżetowe
Instrument mający na celu zmniejszenie negatywnych skutków budżetowych wynikających z faktu, że składka do budżetu ogólnego UE wpłacana jest już od pierwszego dnia po akcesji (01.05.2004) a transfery z budżetu UE będą się stopniowo zwiększać wraz ze wzrostem stopnia zaawansowania poszczególnych programów unijnych.
Ile wpłacamy do budżetu Unii Europejskiej?
Nasz kraj, podobnie jak wszystkie kraje członkowskie Wspólnoty, jest zobligowany do wpłacania składki na rzecz budżetu UE w formie miesięcznych rat.
Obowiązek uiszczania składek członkowskich do budżetu UE nakłada na urzędy administracji publicznej zadania związane z prognozowaniem, obliczaniem, poborem, kontrolowaniem a następnie przekazywaniem zebranych środków do budżetu ogólnego Unii Europejskiej.
Co to jest pozycja netto?
Pozycją netto kraju wobec budżetu Wspólnoty określa się różnicę między wpłatami kraju członkowskiego UE do budżetu Wspólnot Europejskich, a transferami z tego budżetu na rzecz danego kraju. Nie jest to ujęcie precyzyjne i nie oddaje wszystkich korzyści i kosztów danego kraju z udziału we wspólnotowym budżecie, niemniej uznaje się, że pozycja netto jest najbardziej czytelnym miernikiem finansowych skutków przynależności do UE.
Z reguły kraje bogate są płatnikami netto, to znaczy, że wpłacają do unijnego budżetu więcej niż z niego otrzymują, a kraje biedne są beneficjentami netto - czyli otrzymują więcej niż wpłacają. Wynika to z kryteriów rozdziału unijnych środków. Biedne regiony korzystają w większym stopniu z transferów w ramach polityki strukturalnej. Kraje o dużym udziale rolnictwa w gospodarce w większym stopniu korzystają z wypłat z tytułu Wspólnej Polityki Rolnej.
Nierówność we wpłatach i dochodach z budżetu UE ilustruje przykład Niemiec, które od lat są płatnikiem netto. Płacą wysoką składkę członkowską, ponieważ ich udział w Dochodzie Narodowym Brutto Wspólnot jest wysoki. Z drugiej zaś strony jako kraj bogaty z relatywnie małym sektorem rolniczym, w małym stopniu korzystają z funduszy strukturalnych i środków na WPR.
Priorytetem Polski w negocjacjach było uzyskanie przez nasz kraj pozycji beneficjenta netto począwszy od pierwszego roku członkostwa. Cel ten udało się osiągnąć - zarówno w 2004r., jak i 2005r. - Polska otrzymywała z budżetu UE środki wyższe niż odprowadzana składka.
Projekty finansowane ze środków pomocowych muszą być współfinansowane ze środków własnych kraju członkowskiego, w tym ze środków budżetowych. Przyjmuje się, że przeciętnie poziom współfinansowania wynosi 25 proc. Przykładowo środki z funduszy strukturalnych wymagają przeciętnie takiego właśnie udziału środków własnych budżetowych lub prywatnych. Dlatego też, by Polska mogła skorzystać z ww. środków, administracja publiczna wszystkich szczebli musi dobrze przygotować się do obsługi skomplikowanych organizacyjnie i pracochłonnych projektów finansowanych z funduszy strukturalnych.
Liczba komentarzy (0) - Dodaj swój komentarz do tego artykułu... |
